การจัดระเบียบประเด็นปัญหาด้านภาษีอากรที่จากการขยายธุรกิจของบริษัทญี่ปุ่นเข้าสู่ประเทศไทย
อย่างครอบคลุมจากมุมมองด้านกฎหมาย สัญญา และธรรมาภิบาลองค์กร

ประเด็นด้านภาษีอากรที่ควรให้พิจารณาเป็นพิเศษในการดำเนินธุรกิจในประเทศไทย

• 01ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีเงินได้นิติบุคคลในประเทศไทย โดยหลักแล้วจัดเก็บจากกำไรสุทธิในอัตรา 20% ของกำไรสุทธิ อย่างไรก็ตาม ยังมีมาตรการลดหย่อนภาษีสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) รวมถึงสิทธิประโยชน์ทางภาษีภายใต้การส่งเสริมการลงทุนของ BOI เช่น การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลในช่วงระยะเวลาที่กำหนด ดังนั้น บริษัทจึงควรบริหารจัดการและตรวจสอบอัตราภาษีที่ตนมีสิทธิได้รับอย่างถูกต้องเหมาะสม
  นอกจากนี้ การเสียภาษีให้ถูกต้อง ไม่ได้อาศัยเพียงการทราบอัตราภาษีเท่านั้น ในทางปฏิบัติ ยังจำเป็นต้องพิจารณาประเด็นสำคัญต่าง ๆ เช่น การวิเคราะห์รายจ่ายต้องห้ามทางภาษี รวมถึงความสมเหตุสมผลของค่าตอบแทนในการทำธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือ ตลอดจนความสอดคล้องระหว่างเนื้อหาในสัญญากับความเป็นจริงของการดำเนินธุรกิจ
  เนื่องจากความผิดพลาดหรือการยื่นแบบภาษีไม่ถูกต้องอาจมีความเสี่ยงที่จะต้องเสียเบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และภาระภาษีย้อนหลังเป็นจำนวนมาก การคำนวณและการยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลจึงจำเป็นต้องอาศัยความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในระดับสูง
• 02ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ในประเทศไทยมีอัตราตามกฎหมายอยู่ที่ 10% แต่มีพระราชกฤษฎีกาลดอัตราภาษี ทำให้อัตราภาษีมูลค่าเพิ่มที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันคือ 7% ซึ่งจะต้องยื่นแบบและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประจำทุกเดือน นอกจากนี้ ยังกำหนดให้ผู้ประกอบการที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด มีหน้าที่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งการยื่นแบบแสดงรายการดังกล่าว
  จะต้องมีระบบการบริหารจัดการใบกำกับภาษีอย่างถูกต้องนั้น ปัจจัยสำคัญ ถึงแม้จะมีข้อบกพร่องเพียงเล็กน้อยในรายละเอียดของเอกสาร ก็อาจส่งผลให้ไม่สามารถนำภาษีซื้อมาหักจากภาษีซื้อได้ ทำให้ต้นทุนทางธุรกิจเพิ่มสูงขึ้นโดยไม่จำเป็น
  นอกจากนี้ การยื่นคำขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม มักจะมาพร้อมกับการตรวจสอบจากกรมสรรพากร จึงส่งผลให้หลายบริษัทเลือกที่จะไม่ดำเนินการขอคืนภาษี ด้วยเหตุนี้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม จึงเป็นหนึ่งในประเด็นภาษีที่ก่อให้เกิดข้อพิจารณาในหลายๆ ด้าน
• 03ภาษีหัก ณ ที่จ่าย การจ่ายเงินปันผล ดอกเบี้ย ค่าสิทธิ (Royalty) และอื่นๆ ให้แก่ผู้รับที่ไม่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย (Non-resident) ต้องอยู่ภายใต้การหักภาษี ณ ที่จ่ายตามกฎหมายภาษีอากรของไทยและอนุสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้อง
  อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายจะแตกต่างกันไปตามลักษณะทางกฎหมายของบริการที่ได้กระทำไปและโครงสร้างของสัญญา ตัวอย่างเช่น ค่าบริการ 3% ค่าโฆษณา 2% และค่าเช่า 5% เป็นต้น ดังนั้น การวิเคราะห์ลักษณะของธุรกรรมอย่างถูกต้องก่อนการชำระเงินจึงเป็นสิ่งสำคัญซึ่งเลี่ยงไม่ได้เลย
  ถึงแม้จะเป็นกรณีของการจ่ายเงินให้บริษัทแม่ในญี่ปุ่น อัตราภาษีที่ใช้ก็อาจแตกต่างกันตามประเภทของรายได้ เช่น ค่าสิทธิ ดอกเบี้ย เป็นต้น
  เนื่องจากการหักภาษี ณ ที่จ่ายที่ไม่ถูกต้องอาจก่อให้เกิดภาระภาษี เบี้ยปรับ และความเสี่ยงทางภาษีในภายหลัง ดังนั้น เพื่อความสบายใจ หากมีการทำสัญญาฉบับใหม่ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนจัดทำหรือลงนาม
• 04อนุสัญญาภาษีซ้อนไทย–ญี่ปุ่น เมื่อมีการชำระเงินให้แก่สำนักงานใหญ่ในญี่ปุ่นหรือบริษัทนิติบุคคลในญี่ปุ่น การนำ อนุสัญญาภาษีซ้อนไทย–ญี่ปุ่น มาปรับใช้อาจช่วยลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือหลีกเลี่ยงการถูกเก็บภาษีซ้อนในบางกรณีได้
  ตัวอย่างเช่น อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายของไทยสำหรับเงินปันผลหรือดอกเบี้ยบางประเภท มีอัตราภาษีที่ต่ำกว่าญี่ปุ่น ได้รับการลดอัตราการหักภาษี ณ ที่จ่ายตามที่กำหนดไว้ในอนุสัญญาภาษีซ้อน
  อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิประโยชน์ตามอนุสัญญาภาษีซ้อนไม่ได้พิจารณาเพียงรูปแบบเอกสารหรือการตรวจสอบเงื่อนไขในเชิงรูปแบบเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงการวินิจฉัยของรัฐที่มีถิ่นที่อยู่ ลักษณะของบริการด้วย
  หากตีความหรือปรับใช้อนุสัญญาภาษีซ้อนไม่ถูกต้อง อาจส่งผลให้สรรพากรไทยเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมในส่วนที่ขาดไป พร้อมเบี้ยปรับ และเงินเพิ่มย้อนหลังได้ นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงที่ฝั่งญี่ปุ่นจะไม่สามารถใช้สิทธิเครดิตภาษีต่างประเทศ (Foreign Tax Credit) ได้ตามที่คาดการณ์ไว้
• 05สิทธิประโยชน์จากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI Incentives) เมื่อได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) บริษัทจะได้รับสิทธิประโยชน์ที่สำคัญ เช่น การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล และการลดหย่อนหรือยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักรและวัตถุดิบบางประเภท
  อย่างไรก็ตาม สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลจะครอบคลุมเฉพาะ กำไรที่เกิดจากกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลุงทน เท่านั้น ดังนั้น บริษัทจึงจำเป็นต้องแยกบัญชี รายได้ ค่าใช้จ่าย และผลกำไรระหว่างกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และกิจการที่ไม่ได้รับการส่งเสริม (Non - BOI) อย่างชัดเจน ซึ่งอาจทำให้การบริหารจัดการด้านบัญชีและภาษีมีความซับซ้อนมากขึ้น
  นอกจากนี้ สิทธิประโยชน์ที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนเหล่านี้ ยังมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับรายละเอียดในแผนธุรกิจและและสัญญาการลงทุน ดังนั้น การวางแผนธุรกิจอย่างรอบคอบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้การตัดสินใจทางธุรกิจในอนาคตเป็นไปอย่างราบรื่นมากยิ่งขึ้น
• 06ภาษีส่วนเพิ่ม (Top-up Tax) ภายใต้กฎ Pillar Two ขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ประเทศไทยกำลังเดินหน้าบังคับใช้ระบบ ภาษีขั้นต่ำระดับโลก (Global Minimum Tax หรือ Top-up Tax)
  ภายใต้ระบบดังกล่าว กลุ่มบริษัทข้ามชาติที่มีรายได้รวมตามเกณฑ์ที่กำหนดจะต้องมีอัตราภาษีที่แท้จริง (Effective Tax Rate) ไม่น้อยกว่า 15% ในแต่ละเขตอำนาจภาษี หากอัตราภาษีที่แท้จริงในประเทศไทยต่ำกว่า 15% บริษัทแม่อาจมีหน้าที่ต้องชำระภาษีส่วนเพิ่ม (Top-up Tax) สำหรับส่วนต่างดังกล่าว
  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คือ บริษัทที่ได้รับสิทธิประโยชน์จาก คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน เนื่องจากการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลอาจส่งผลให้อัตราภาษีที่แท้จริงลดลง และทำให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่เคยได้รับถูกลดทอนลงจากระบบภาษีส่วนเพิ่ม
  ดังนั้น การพิจารณาผลกระทบของภาษีส่วนเพิ่ม (Top-up Tax) ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงในระดับบริษัทหรือสาขาในประเทศไทยเท่านั้น แต่ควรได้รับการพิจารณาภายใต้กรอบนโยบายภาษี การกำกับดูแลกิจการ (Governance) ด้วย